Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd
afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.
Schritt für Schritt ins Paradies
Verjaardagscadeautje
Het vierde concert van Nina Hagen beleefde ik juli
2001 in het Oost-Friese Leer. Het was een verjaardagscadeau van mijn jeugdvriend
Hans, waar ik hem nog steeds erg dankbaar voor ben. Hij heeft ook voor vervoer
gezorgd. Ferdi.* Die was als enige in Hans’ vriendenkring op dat moment in het
bezit van een auto.
Gedrieën vertrokken wij vanuit het dorp waar ik ben
opgegroeid en waar ik toen al negentien jaar niet meer woonde, maar waar ik nog
regelmatig kwam om Hans en mijn moeder, die sinds ’82 een dorpje verderop in
een bejaardentehuis zat, te kunnen bezoeken. Nadat zij was overleden in 1996
kwam ik iets minder vaak in het dorp van mijn jeugd. Waarom? Als ik hierover zou
beginnen… Dat is een heel ander verhaal, een roman waard. Misschien komt die er
ooit nog eens.
Doodsangst nummer I: De Duitse snelweg op
Het was drukkend warm die dag. Misschien lag het aan
de warmte dat ik in paniek raakte toen Ferdi een paar kilometer voorbij de
grens van Bourtange de oprit naar de snelweg nam. Ik wist zeker dat hij op de
linker weghelft zat.
‘Stop!’ riep ik. ‘Keer om! Je bent een spookrijder,
straks zit je onder een vrachtwagen en dan zijn we hartstikke dood!’
Hans, die vaker dan ik bij mensen in de auto over
Duitse wegen meegereden was, kalmeerde mij op zijn nuchtere toon. Ik schaamde
mij een beetje. Dat ik me zo had laten gaan. Hij draaide zich om naar mij, ik
die zoals gewoonlijk altijd op de achterbank zat als we samen reisden omdat hij
voluit met de bestuurder wilde spreken. Hij zei: ‘Je bent een beetje
zenuwachtig, hè? Dat je haar weer te zien krijgt, je Nina Hagen?’
Ostfriesische
Gemütlichkeit
Toen wij in Leer aangekomen waren en uitstapten, was
het nog steeds drukkend warm. We liepen van de parkeerplaats af richting Zollhaus, een uit rood baksteen
opgetrokken Negentiende Eeuws fabrieksachtig gebouw, waarin het concert van
Nina Hagen zou plaatsvinden.
De concertzaal was lang en hoog met veel oud hout.
Achteraan had het een bar met krukken die de zaal in stak. Vooraan, nee het was
overal al tamelijk vol. Het viel mij op dat wij moeiteloos tussen de mensen
naar voren konden lopen voor een geschikte plek. Wat mij ook opviel was de
hoeveelheid ruimte die de mensen elkaar lieten. En toen het echt vol was
geraakt, kreeg je nog steeds de ruimte om een stap opzij, naar voren of naar
achteren te doen.
Links en rechts hingen aan de wanden posters van Nina
Hagen. Ik zei tegen Hans en Ferdi: ‘Als het concert afgelopen is, moeten we er
voor zorgen dat we op zijn minst er eentje van te pakken krijgen.’
De concertaanvang
De lampen dimden, de muzikanten verschenen op het
podium en zetten een nummer in. Een nieuw nummer, maar toch meende ik het te
herkennen. Ja, het was een cover van de Duitse groep Ton, Steine, Scherben, ik had het zelf op plaat: Schritt für Schritt ins
Paradies. Hans kende het nummer ook. We raakten enthousiast.
Nina Hagen begon te zingen. Zonder dat zij op het
podium verscheen. Logisch, want de eerste regels van het nummer luiden: ‘Je
hoort mij zingen, maar je ziet mij niet. Je weet niet voor wie ik zing, maar ik
zing voor jou.’
Wie zo een concert begint, heeft in de eerste seconde
de mensen mee en kan zonder schroom het podium opstappen, een podium huiselijk
gemaakt met tapijt, sofa en schemerlamp.
Het concert samengevat
Alleen die verdraaide hitte. De kleren begonnen je
aan het lijf te plakken, eerst onder je oksels, daarna aan je rug, je borstkas,
buik en ten slotte je benen. Links en rechts werden de nooduitgangen geopend om voor wat verkoeling
te zorgen. Ook bier zorgde enigszins voor verkoeling. Arme Ferdi. Die mocht
zichzelf koel houden met spa rood.
Van die hitte scheen Nina Hagen geen last te hebben.
Zij gaf zich honderd procent. Het was het beste en het mooiste concert dat ik
van haar heb gezien. Ze zong goed, ze deed vriendelijk en relaxed, niet meer zo
theatraal als tijdens eerdere bijgewoonde concerten. Ze speelde thuis, in eigen
land. Lag het daaraan? Of had ook zij iets van die Ostfriesische Gemütlichkeit geproefd?
Het concertverloop
Na Schrit für
Schrit ins Paradies volgden er tussen haar eigen nummers door nog meer
covers. My Sweet Lord van George
Harrison, I’m a Believer van de
Monkees, Good Vibrations van de Beach
Boys. Uiteraard veel werk van haar in februari 2001 verschenen album ‘Return of
the Mother’, waaronder – al weer een cover - Der Wind Hat Mir Ein Lied
Erzählt, in de jaren veertig van de vorige eeuw
bekend geworden door Zarah Leander.
Ook bracht zij traditionele Hindoemuziek ten gehore.
Chanties, zeg maar mantra’s, waarbij ze zichzelf begeleidde op een Indiaas
harmonium.
Toen de laatste tonen van de laatste toegift
geklonken hadden, was het uitkijken naar de Nina Hagen posters aan de
zijwanden. Maar die waren al weg.
Doodsangst nummer II: De grijsblauwe nacht in
Op weg naar huis, voldaan en tevreden, Hans en ik een
beetje roezig van het bier en Ferdi als bestuurder van zijn auto zo nuchter als
maar kon. Ik vond hem een beetje stil. Opnieuw begon ik doodsangsten uit te
staan. Met een behoorlijke snelheid op een kaarsrechte weg naderden wij een
scherpe bocht naar links. Even dacht ik dat Ferdi bezig was in te dutten. Naast
hem leek Hans ook niets door te hebben. Dat voor ons was geen weg die opging in
de grijsblauwe nacht. Wanneer Ferdi niet binnen een minuut zou afremmen om die
bocht te kunnen nemen, dan zouden wij regelrecht te pletter slaan tegen twee grijsblauwe
sluisdeuren.
Ik had nog geen zin in het paradijs. Kalm en beheerst
zei ik: ‘Zeg, Ferdi, zou je niet eens afremmen? Je moet zo meteen nog de bocht om.’
‘O ja,’ zei hij.
* U zult begrijpen dat Ferdi een
pseudoniem is om de persoon in kwestie zo veel mogelijk in zijn privacy te
beschermen.
