Ninakwamnie – deel VII

Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Intermezzo (over lichaam en ziel)

Consequentie.

Na wat ik vorige week over mijn moeder geschreven heb, kan ik op deze plek moeilijk meteen vrolijk mijn Nina Hagenverhaal voortzetten. Eerst moet ik nog het volgende kwijt.

Band.

Eerlijk gezegd, we zijn nooit meer op dat telefoongesprek teruggekomen, mijn moeder en ik. Ik geloof wel dat het onze band heeft versterkt, maar uit schroom en uit angst voor opnieuw tranen bij haar durfde ik (en misschien ook wel mijn moeder) er nooit meer over te beginnen.

Het is mij onbekend of ze met mijn zus of haar eigen zusters of andere familieleden over haar angsten gesproken heeft, ik heb er nooit iemand naar gevraagd.

Behoud.

Wel heeft ze tegenover haar dominee haar angsten geuit, haar angsten voor het hiernamaals. Ze dacht dat er voor haar geen plek zou zijn in de hemel. Dat vertelde de dominee ons tijdens haar begrafenisdienst. Misschien heeft hij haar kunnen geruststellen. Een geruststelling die hij nadat ze was overleden als motto voor haar begrafenispreek heeft gebruikt: ‘In het huis mijns Vaders zijn vele woningen.’ (Johannes 14:2).

Ook voor haar zou er plaats zijn in de hemel.

Lichaam en ziel.

Ze heeft een mooi plekje gekregen, rechts achteraan, als laatste graf met zicht op cipressen, waar de zon op ging schijnen toen de dominee zijn laatste woorden gesproken had en iedereen zich omdraaide om de begraafplaats te verlaten.

Ik bleef staan. Ik kon niet weg. Even nog niet. De maanden daarna zou mijn moeder nog heel dicht bij mij zijn.

Ninakwamnie – deel VI

Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Ave Maria

Vertrouwen in hersentjes.

In de vorige ‘Ninakwamnie’ had ik het over een papiertje waarop ik zo veel mogelijk nummers had genoteerd die ik me kon herinneren van het Nina Hagen optreden in het Vredenburg van 1989. Ik meldde dat ik dat papiertje – nu, na zovele jaren - niet heb kunnen terugvinden.

Dat is nog steeds zo. Dat komt omdat ik niet verder heb gezocht. Tijd valt zoveel beter te besteden. Daarom is het soms verstandiger om op een gegeven moment met zoeken te stoppen en alleen nog maar te vertrouwen op het herinneringsvermogen van je hersentjes.

Oud en nieuw.

Van dat concert herinner ik mij ouder werk, zoals: TV Glotzer, Zarah en My Way. Aan My Way had ze een paar vrolijke zinnen over Berlijn toegevoegd, omdat de Muur net gevallen was. Verder speelde ze nummers van haar toen nieuwe album Nina Hagen. Daarop staat naast eigen, ook veel werk van anderen. Move Over van Janis Joplin. Dope Sucks van Herman Brood. Michail, Michail (Corbatchev Rap) van Nina Hagens pleegvader Wolf Bierman. En Ave Maria van Franz Schubert. Eigenlijk is alleen de melodie van Schubert, de tekst is van Maile Misajon, Billy Montana en Kyle Jacobs.

Hoogtepunt.

Ave Maria bracht zij in volle glorie, verkleed als een heilige madonna, met sluier en al. Ave Maria was voor mij het hoogtepunt van het Vredenburg concert, net zoals dat nummer voor mij het hoogtepunt is van dat album uit 1989. Om de muziek, om de zang, maar vooral om de tekst.

Dieptepunt.

Wanneer ik aan Nina Hagens interpretatie van Ave Maria denk, dan moet ik ook wel eens aan mijn moeder terugdenken.

Die ene keer, begin jaren negentig, zo’n vier jaar voor haar dood. Ze belde op. Ze snikte. Ze dacht te hebben gezondigd, ergens ver voordat ze mijn vader had leren kennen, misschien zelfs nog in een tijd van ver voor de oorlog.

Had ze het destijds maar op een papier van zich afgeschreven en dat papier zoek laten raken. Soms kun je bepaalde herinneringen op een gegeven moment maar beter zo snel mogelijk prijsgeven aan de totale vergetelheid.

Ze dacht dat God haar die zonde van meer dan veertig jaar terug nooit vergeven zou en dat haar straks de hel wachtte.

Moeders verdriet.

Ik begreep het niet en begon vragen te stellen. De antwoorden die ze gaf, ik begon er steeds minder van te begrijpen. Wat haar overkomen was, dat kon je toch onmogelijk een zonde noemen? Zelfs als je God erbij weg dacht? Waarom moest zij hier zo onder lijden, na zovele jaren nog?

Ik probeerde haar op andere gedachten te brengen. Ze vertelde nog meer. Ik deed mijn best haar ervan te overtuigen dat… Zonder aan te kondigen dat ze niet meer verder wilde of kon praten, verbrak ze de verbinding.

Toen heb Ave Maria opgezet.

Ninakwamnie – deel V

Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Late liefde

Unbeschreiblich Weiblich

Ik heb niet altijd van Nina Hagen gehouden. Na zo’n uitspraak, schieten mij als vanzelf weer de ritten in de Kever van een jeugdvriend te binnen. Februari 1979. Samen op weg om elk op een andere school middelbaar onderwijs te kunnen volgen in een plaats dertig kilometer verderop. De radio van die Kever bracht regelmatig een single van Nina Hagen ten gehore, afkomstig van haar eerste, in het Westen uitgebrachte elpee. Ik vond er geen bal aan.

Geheugen opfrissen

Ik was helemaal niet bezig met 1979, ik was bezig met 1989.

Soms is het verstandig om in je persoonlijk archief te duiken om het een en helder te krijgen. Uit dat persoonlijk archief had ik een paar dozen opengetrokken, in de hoop ergens het papiertje terug te vinden waarop ik een flink aantal nummers had genoteerd die Nina Hagen tijdens haar optreden in het Vredenburg van 1989 ten gehore heeft gebracht. Dat papiertje is ongeveer een dag na dat optreden gemaakt.

Een echte foto!

Ik heb dat papiertje niet gevonden. Wel vond ik een echte foto met Nina er op, zoals ze er midden jaren tachtig uit heeft gezien. Ik kan me niet herinneren hoe ik aan die foto gekomen ben. Misschien heb ik er een flink bedrag voor betaald. Misschien heeft iemand mij die foto geschonken, iemand die wist dat ik gek op Nina Hagen was. Ik weet het echt niet meer.

Elpeelijst

In dat persoonlijk archief kwam ik in het mapje met de Nina Hagen foto verder een lijst tegen van de elpees die ik tussen december 1971 en juni 1979 heb gekocht.

In maart 1972 is dat Led Zeppelin IV, in november 1974 Paranoid van Black Sabbath. Januari 1976 is het Desperado van The Eagles en in februari 1978 Imagine van John Lennon. Comes a time van Neil Young volgt in november 1978. De lijst sluit af met Lionheart van Kate Bush. De lp Nina Hagen Band, verschenen in 1978, komt niet op mijn elpeelijst voor.

Statistiek

In het mapje met de Nina Hagen foto kwam ik nog iets anders tegen. Mens, wat was ik vroeger fanatiek! Een soort horizontale staafdiagram, waaruit mijn interesse in zangers, zangeressen en bands in de loop der jaren valt af te lezen. Alleen de toen voor mij meest belangrijke zangers, zangeressen en bands staan op deze lijst, te beginnen met de Beatles, waar ik tussen ‘64 en ’70 helemaal gek van was. Daarna ging het richting Hard Rock met Deep Purple, Jimi Hendrix en The Who. Midden jaren zeventig begin ik Bob Dylan en Leonard Cohen te ontdekken. In 1980-’82 verschijnen Patti Smith en The Cure. De grote liefde voor Nina Hagen begint pas in 1985. Waarom zo laat?

In de Kever

Terug in de Kever. Deze keer maart 1979. Het was vroeg in de ochtend. De koplampen beschenen de boomtakken. We deinden mee op de onregelmatige golven die de boomwortels in het asfalt hadden gedrukt. Het was goed opletten. Er waren veel bochten en de bomen stonden vlak aan de weg. We zwegen. De jeugdvriend zat achter het stuur van zijn Kever en keek vrolijk. Ik keek ernstig. In de cassetterecorder had hij een bandje draaien. Ze kwamen voorbij: TV Glotzer, Rangehn, Unbeschreiblich Weiblich, Auf’m Bahnhof Zoo, Naturträne. En toen zette hij het bandje stop en hupten wij over een volgende boomwortelgolf heen. Ik vond het vreemd dat hij die muziek had gedraaid. Thuis op zijn kamertje had hij heel wat Pink Floyd, Electric Light Orchestra en Supertramp in zijn platenkoffer staan.

Hij vroeg: ‘Je bent zo stil. Vond je het niks?’

‘Nee,’ zei ik. ‘Op dat laatste nummer na dan. Die gaat wel. Maar de rest? Het komt niet door de zang. Het komt door de muziek. Ik heb mijn neus een beetje vol van Hard Rock. Die muziek kun je nu toch niet meer serieus nemen?’

Toen schoof hij Pink Floyd in de cassetterecorder en mijn ochtend was weer goed.

Ninakwamnie – deel IV

Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Veertjes

Nu gaat het gebeuren

De eerste keer dat ik Nina Hagen daadwerkelijk te horen en te zien kreeg, was in 1989, in het Utrechtse Vredenburg. De broer van een van de vrienden die in ’86 mee was geweest naar Lochem, woonde in Utrecht. Ik kon bij hem overnachten en hoefde dus niet vroegtijdig van het concert weg om de laatste trein naar huis te kunnen halen.

Dichtbij

Samen togen we naar Vredenburg. In Vredenburg begonnen zo’n tien meter van het podium af de stoelen op te klimmen naar de uitgangen. In stoelen had ik niet zo veel zin. Ik wilde staan, Nina Hagen van zo dichtbij mogelijk meemaken. Dat wilde die broer eigenlijk ook wel. Zodra haar begeleidingsband en Nina zelf op het podium verschenen, begaven wij ons naar voren. Maar we waren niet de enigen. Vrijwel onmiddellijk verloor ik die broer uit het oog.

Links voor

In de derde rij vanaf het podium, iets links voor Nina Hagen, dat leek mij een goede positie. En ik heb genoten. Van de muziek, van haar zang, haar act. Zo’n beetje om de zeven nummers verscheen ze in andere kleding, bijna voor elk nummer voorzag ze die kleding weer van een ander attribuut. Een ballerinarokje over haar legging heen, een ander kleur of model pruik op haar hoofd, om haar schouders een stola vol paarse veertjes.

Stola

Van die stola herinner ik mij dat daar regelmatig veertjes van los fladderden en dat een jongen helemaal vooraan een paar van die veertjes opving en ze tevreden in het rond kijkend bij zich stopte. Ik vond dat nogal overdreven. Ikzelf zou dat nooit doen, veertjes van haar opvangen en meenemen als relikwie. 

Hoe ver ging mijn passie voor Nina Hagen?

Passie

Mijn passie nam genoegen met de derde rij en links voor. Toen het concert was afgelopen en de zaal langzaamaan begon leeg te stromen, kreeg ik de broer ook weer in het oog. Ik vroeg hem waar hij de hele tijd had rondgehangen. ‘Helemaal vooraan,’ antwoordde hij quasi nonchalant. ‘Ik had haar schoenen kunnen aanraken als ik dat had gewild.’

Of hij nog veertjes had verzameld. Nee, dat nou weer niet.

Ninakwamnie – deel III

Reeks over een Nina Hagen concert dat op 23 mei werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

De eerste keer (maar niet heus)

Verafgoden

De eerste keer dat ik Nina Hagen te zien zou krijgen, kwam ze ook niet opdagen, om minder acceptabele redenen dan een ziekte.

8 mei 1986. Hemelvaartsdag. Ze zou optreden op het Lochem Pop Festival. Een belangrijke act: op het affiche stond zij in het rijtje artiesten meteen als tweede geplaatst: na Big Country en vóór Manu Dibango, Franky Miller, Mental as Anything en Billy Bragg. 

Alles draaide om Nina, mijn verwachtingen waren hoog. Ik was zelfs een beetje opgewonden. Zo opgewonden dat een van mijn beste vrienden opmerkte: ‘Je verafgoodt haar.  Je ziet haar als een godin, een engel.’

Klopt. Ik vond haar er geweldig uit zien en we waren even oud. Nou ja, zij was een half jaartje ouder dan ik.

Intermezzo

Die beste vriend, die toen nog als beste vriend doorging, was vier jaar jonger. Van al mijn vrienden heb ik hem het langst gekend, maar zoals al uit deze zin enigszins valt af te leiden: hij leeft niet meer. Is niet zo fraai aan zijn einde gekomen. Hans heette hij. In 1986 was ook al van alles met hem aan de hand, maar dat had ik toen niet door. Hij heeft Nina nog wel te zien gekregen, jaren later. In een volgende Ninakwamnie laat ik hem nog uitgebreid aan het woord.

Stofzuigen

Ondanks dat er al in 1986 van alles met Hans aan de hand was, had hij zijn humor weten te behouden. Een paar uur voordat wij met mijn andere kameraden naar Lochem zouden vertrekken, zei hij, volgend op zijn opmerking dat ik Nina Hagen verafgoodde: ‘Denk je dat ze altijd een ster is, dat ze er vierentwintig uur per dag zo opgedoft uitziet? Als je haar onverwachts thuis zou opzoeken, zo midden op de dag, dan moet je niet gek opkijken dat ze in ouwe trui en spijkerbroek en zonder pruik aan het stofzuigen is.’

Jonassen

Hij had ook plannen met mij, waar ik mij niet tegen zou kunnen verzetten. Mijn ene been zat in die dagen in het loopgips. Ik ging op krukken. Of ik daarmee mijn belagers van mij af zou kunnen slaan? Hij dreigde mij met behulp van mijn andere kameraden naar het podium te jonassen. ‘Een fan als jij,’ zei hij, ‘die verdient toch een handtekening op zijn gipspoot?’

Gevallen engel

Maar, zoals ik al in het begin opmerkte: Nina kwam nie. Het was namelijk Hemelvaartsdag. Waarschijnlijk had ze gemeend dat ze als een engel door de lucht zou kunnen komen. Met een helikopter uit Londen gehaald en rechtstreeks naar het Lochemse gevlogen en zó op het podium gedropt: dat verwachtte ze. Maar de organisatoren van het festival vond dat net iets te duur.

Ninakwamnie – deel II

reeks over een concert dat werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Uitgesteld

Godmother of Punkrock

Vrijdag de 23e mei zou zij op het podium van het Metropool te Hengelo (Ov.) verschijnen: Nina Hagen.

Ik ben een grote fan van deze Godmother of Punkrock. Via haar platen en een paar van haar concerten heb ik haar naast punkrock horen en zien flirten met funk, hiphop en rap, schlagers, disco, dance en house, traditionele Hindoemuziek en gospel, blues, Gothic en jazz.

Tussen haar eigen werk zat ook vaak iets van anderen. Van Zarah Leander bijvoorbeeld. Van Khachaturian. Van Janis Joplin en Franz Schubert, Goethe, de Beach Boys en de Monkees. Van George Harrison en Berthold Brecht. Zelfs van Rammstein.

En dat allemaal met die prachtige stem met een bereik van vier octaven, waarmee ze een operazangeres als Maria Callas of een jodelkoningin als Olga Lowina naar de kroon stak, en waarmee ze nog steeds een ouwe kerel met een hese stem kan imiteren.

Tegenwoordige en de verleden tijd

In de opsomming hierboven gebruik ik niet voor niets de tegenwoordige én de verleden tijd. Haar vier octaven-bereik is in de loop der jaren wel afgenomen, dat geeft ze zelf ook toe. Haar algemene zangstem is steeds meer omfloerst geraakt en de diepte in gegaan. Dat maakt haar nog geschikter om Zarah Leander te vertolken, om als frontvrouw van een bigband orkest songs uit de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw ten gehore te brengen, wat ze dus ook heeft gedaan.

Er helemaal klaar voor

In Hengelo zou ze niet komen met een bigband orkest. In Hengelo zou ze komen met onder andere muzikanten die vroeger in de band van Herman Brood hebben gezeten. Onder de naam Nina Hagens Wild Romance het werk van Herman Brood onder de aandacht brengen. Dat was de bedoeling. Een hommage aan Herman Brood, aangevuld met werk van andere iconen en natuurlijk met dat van Nina zelf.

Ik was er helemaal klaar voor.

Doet het er toe?

Maar Nina Kwam niet. Voor de tweede keer dit jaar moest zij de start van haar Nederlandse Herman Brood tournee afgelasten. De eerste keer in januari, vanwege ziekte van de toetsenist. Nu vanwege een griep bij Nina. 

‘Een griepje’ spotten een aantal snoodaards in de media, omdat ze wel eens vaker om die reden het heeft laten afweten. Ik wens die spotters veel wijsheid toe. Als je sommige bronnen geloven mag, is er meer aan de hand. Ze zou vanwege een oogontsteking in het ziekenhuis zijn opgenomen. De meningen zijn verdeeld.

Op haar Facebook schrijft ze: ‘leider bin ich ganz doll krank geworden. Mein Arzt hat mich für mehrere Wochen krank geschrieben und mir viel Ruhe verordnet.’

Doet het er toe wat haar mankeert? Als ze maar weer herstelt, en niet alleen maar om haar eindelijk weer op het podium te zien.

Beterschap, Nina.

Ninakwamnie – deel I

Vooraf

Hier begint de beloofde reeks over een concert dat werd afgelast en dat daardoor bij mij allerlei herinneringen opriep.

Jullie zijn gewaarschuwd. Het gaat alle kanten op, deze tekst. Ja, meteen hier in het begin al. Volgens mijn compagnon Sophia Deçàdent ben ik een domme theemuts als ik er nog iets aan verander. Ze zegt dat ik er verder ‘met de fikken vanaf moet blijven! Publiceren die handel, hup, op onze website.’

Omdat zij de wijsheid in pacht meent te hebben, kun je haar maar beter gehoorzamen, geloof me.

Dus, bij dezen.

Het heet:

Meer dan een keer (bij wijze van proloog)

Er zijn van die dingen waar je geen genoeg van kunt krijgen.

Zoals?

Zoals terug blijven keren naar die ene kroeg of dat ene restaurant waar het die eerste keer zo goed toeven, eten en drinken was. Nee, ik ga geen reclame maken op deze plek, mijn favoriete kroeg en restaurant houd ik voor mezelf.

Zoals meerdere uitvoeringen kopen van één klassiek werk. Voor mij is dat de Symphonie Fantastique van Hector Berlioz geweest. Ik bezit er zes van op lp (de meeste tweedehands, voor een luttel bedrag aangeschaft) en vier van op cd. Waarom? Na Ravels Bolero, Beethovens Vijfde en Dvoráks Negende symfonie heeft dit werk mij definitief de wereld van de klassieke muziek ingezogen.

Ik was negentien jaar en had er nog geen ene noot van gehoord. Die allereerste elpee – een goedkoop Oostblokuitgave - had ik mij alleen maar aangeschaft vanwege de titel, en dat heeft natuurlijk allemaal weer te maken gehad met de boeken die ik in die tijd las en de fantasierijke en enigszins absurde verhalen die ik in die tijd schreef.

En verder, zoals?

Zoals meer dan één, nagenoeg hetzelfde exemplaar kopen van een lp of cd.

Voor mij is dat het debuutalbum van Patti Smith geweest. Horses. Heb ik mij de afgelopen dertig jaar vijf keer aangeschaft.

Eén keer, omdat ik hem graag wilde hebben. Op die lp kwam een tik, uitgerekend in een rustig nummer. Dus kocht ik een nieuwe. Eind jaren tachtig schafte ik mij de cd-versie aan. Die werd op een gegeven moment geremastered, aangevuld met één nummer. Ook aangeschaft. En die remaster verscheen een paar jaar later nog eens als jubileumuitgave, met een extra cd waarop de nummers van het album live werden uitgevoerd. Kon ik niet laten liggen.

Waarom vijf keer Horses van Patti Smith? Omdat ik zou willen dat ik net zo gedragen en gedreven mijn verhalen kon voorlezen zoals zij dat in haar nummers soms met hele lappen poëzie doet (Ja, ze begon ooit eens als dichteres). Er zijn zo veel redenen om van Patti Smith te houden. Genoeg stof voor…

Blijf bij het onderwerp alsjeblieft.

Zoals meer dan één keer een concert bezoeken van een van je favoriete popartiesten: Nina Hagen. Nina heb ik vijf keer gezien. Vorige maand, vrijdag de 23^e mei, zou het de zesde keer zijn geweest. Maar Nina kwam nie.